Download ons E-book!
7 Tips voor een betere nachrust

Page content

Warm hè!?

Warm hè!?

De ventilator staat op standje maximaal, de barbecue kan naar buiten en de afspraak bij de fysio wordt even een weekje opgeschoven. Iedereen merkt het. Het is al enkele dagen tropisch warm in Nederland. De één vindt het fantastisch, de ander kan niet wachten tot het weer kouder wordt.

Maar hoe reageert ons lichaam op deze warmte? Ik zocht het uit!

Mensen kunnen beter tegen kou dan tegen warmte. Je diepe lichaamstemperatuur (je core) kan beter omgaan met een temperatuurdaling van 10 graden dan een temperatuurstijging van 5 graden. Daar heeft ons lichaam zelfs grote moeite mee.

Warmtebalans

Je lichaam houdt van balans en probeert dus ook de warmte in balans te houden.

In onderstaand plaatje zie je dat het lichaam warmte kan verliezen (heat loss) en dat de warmte kan stijgen (heat gain). Je core temperatuur stijgt op het moment dat de heat gain groter is dan de heat loss, wat geregeld gebeurt tijdens een sportieve activiteit in warme vochtige omgevingen. Omgekeerd gebeurt hetzelfde. De core temperatuur daalt als de heat loss groter is dan de heat gain.

Temperatuur regeling

De temperatuurregeling voor je lichaam vindt plaats in je hypothalamus, die zich in het binnenste deel van je hersenen bevind. Deze werkt als een soort thermostaat en reguleert je temperatuur rond de 37 graden (+- 1 graad). Echter kun je niet, zoals thuis, deze thermostaat zomaar uitzetten. Het kan alleen maar reageren op signalen vanuit het lichaam en daar vervolgens op inspelen om zo het lichaam te beschermen.

Er zijn twee manieren waarop de hypothalamus warmte signalen binnen krijgt, namelijk:

1: via thermo receptoren in de huid

2: via veranderingen in de bloedtemperatuur.

Warmteregulering tijdens warmte

Het lichaam verliest warmte door middel van 4 fysiologische processen, namelijk:

  1. straling
  2. geleiding
  3. convectie
  4. verdampen

Straling

Alle objecten, dus ook mensen, stralen voortdurend elektromagnetische golven uit. (stralingsenergie). Deze vorm van warmte overdracht heeft geen contact nodig tussen de objecten. De zon werkt volgens hetzelfde principe. Zelfs als het om je heen ijskoud is, kun je het nog warm krijgen van de straling van de zon. Het lichaam absorbeert energie vanuit de omgeving wanneer dat object een hogere temperatuur heeft dan de huid. Het werkt dus twee kanten op, afhankelijk van wat er het warmst is.

Geleiding

Bij geleiding is er direct contact tussen de objecten. Alles wat kouder is dan de huid, en wat wordt aangeraakt, wordt opgewarmd door het lichaam. De snelheid waarmee dit gebeurt is afhankelijk van twee dingen, namelijk: het temperatuurverschil tussen de twee objecten, en 2 warmte eigenschappen/geleidingseigenschappen van de oppervlakken.

Voorbeeld

Buiten is het 22 graden en je houdt je hand in een bak water van 22 graden. Waarom voelt het water wel koud en de lucht van 22 graden niet? Omdat water duizenden keren beter warmte geleidt dan lucht. Hier koelt je hand dus van af.

Convectie

De effectiviteit van geleiding hangt af van hoe snel de lucht, water, of ander object beweegt op het moment dat er warmte overdracht plaatsvindt. Op het moment dat er bijna geen luchtbeweging is, dan zal de lucht die wordt opgewarmd door de huid steeds minder snel opwarmen, omdat het verschil in temperatuur tussen die twee afneemt. Het nivelleert. Omgekeerd, als je een continue koele lucht op je krijgt omdat je voor een ventilator zit, of omdat je op de fiets zit, koel je sneller af omdat de lucht die je zelf opwarmt weer weggeblazen wordt door de luchtstroom en vervangen wordt door koude lucht.

Verdamping

Het verdampen van water door middel van het ademhalingssysteem of door middel van de huid is een constant proces van warmte overdracht naar de omgeving. Vervolgens zorgt convectie ervoor dat de vochtige warme lucht wordt vervangen door koelere lucht.

Het lichaam heeft ongeveer 2 tot 4 miljoen zweetkliertjes. Het verdampen van dat zweet zorgt dus voor een koelere huid, zweet zelf niet! Die koelere huid koelt vervolgens het bloed wat weer terugstroomt naar de dieper gelegen core. Op een gewone dag verdamp je ongeveer 350 milliliter vocht via je huid en ongeveer 300 milliliter via je ademhaling. In de winter kun je dit zien als je een mistwolkje uit blaast in koud weer.

Waar je ook nog rekening mee moet houden is de luchtvochtigheid. Luchtvochtigheid is het aantal waterdeeltjes wat al in de lucht rond zweeft. Bij een hoge luchtvochtigheid kan het lichaam het verdampte vocht niet kwijt aan de omgeving, omdat deze al verzadigt is. Het vocht hoopt zich dan op en valt vanzelf van het lichaam af in de vorm van een druppel. Dit is zinloos vocht verlies want deze druppel koelt je lichaam NIET en kan ervoor zorgen dat je uitdroogt en oververhit raakt.

Dit is de reden waarom mensen warme droge klimaten aangenamer vinden dan koelere, maar vochtigere klimaten.

Verdamping is één van de belangrijkste verdedigingsmechanismen in warm weer, omdat conductie, convectie en straling steeds minder de warmte kwijt kunnen naar mate het warmer wordt.

Wat je je vervolgens ook af kunt vragen is, moeten bijvoorbeeld tennissers in het midden van een warme wedstrijd hun zweetdruppels nou afvegen, als diezelfde druppels nog verdampt kunnen worden en ze daardoor afkoelen?

Mogelijk was dit een wat meer technische blog dan gewoonlijk, maar hopelijk heeft het wel een inzicht gegeven in wat het lichaam er allemaal aan doet om de warmte te verwerken. Mochten er vragen zijn, laat het mij dan zeker weten.

Voor nu nog enkele tips om met bovenstaande theorie iets koeler te blijven.

  1. Zorg voor raam blindering of een parasol. Hierdoor neemt de stralingswarmte af.
  2. Hou je voeten, maar ook zeker je handen af en toe in een bak met koud water. Door de geleiding en de vele kleine haarvaatjes in deze gebieden koel je wat sneller af.
  3. Probeer een ventilator te regelen. Hierdoor neemt de convectie toe en blaas je eigenlijk de warmere lucht om je heen weg.
  4. Drink voldoende water! In warmer weer verdamp je nog meer dan bovenstaande 650 milliliter. Om uitdroging te voorkomen is het goed om veel water te drinken. Koffie telt niet.

Mogelijk waren dit al bekende tips, maar nu weet je ook waarom 😉

Succes met de warmte!

Met vriendelijke groet,
Peter van der Veer

Fysiotherapeut

Comment Section

0 reacties op “Warm hè!?

Plaats een reactie


*